भारत के प्रमुख वन्यजीव अभयारण्य

Table of Contents

2025 में, भारत में 567 वन्यजीव अभयारण्य हैं, जो 122,564.86 वर्ग किमी के क्षेत्र में फैले हुए हैं, जो देश के भौगोलिक क्षेत्र का लगभग 3.73% है। कुछ प्रसिद्ध अभयारण्य

राष्ट्रीय उद्यान /अभयारण्यराज्य
जिम कॉर्बेट राष्ट्रीय उद्यानउत्तराखंड
राजाजी राष्ट्रीय उद्यानउत्तराखंड
दुधवा राष्ट्रीय उद्यानउत्तर प्रदेश
चन्द्रप्रभा अभयारण्यउत्तर प्रदेश
पाखुई या पक्के वन्यजीव अभयारण्यअरुणाचल प्रदेश
सुल्तानपुर झील अभयारण्यहरियाणा
रोहिला राष्ट्रीय उद्यानहिमाचल प्रदेश
भगवान महावीर वन्यजीव अभयारण्यगोवा
नोंगखाइलेम अभयारण्यमेघालय
केइबुल लामजाओ राष्ट्रीय उद्यानमणिपुर
कैमूर वन्यजीव अभयारण्यबिहार
ओरंग टाइगर रिजर्वअसम
दिबांग वन्यजीव अभयारण्यअरुणाचल प्रदेश
सुंदरवन राष्ट्रीय उद्यानपश्चिम बंगाल
नल सरोवर अभयारण्यगुजरात
गिर राष्ट्रीय उद्यानगुजरात
सोमेश्वर अभयारण्यकर्नाटक
बांदीपुर राष्ट्रीय उद्यानकर्नाटक
राजीव गांधी अभयारण्य (नागरहोल राष्ट्रीय उद्यान)कर्नाटक
तुंगभद्रा अभयारण्यकर्नाटक
भद्रा अभयारण्यकर्नाटक
कावल वन्यजीव अभयारण्यतेलंगाना
पाखल वन्यजीव अभयारण्यतेलंगाना
काजीरंगा राष्ट्रीय उद्यानअसम
मानस राष्ट्रीय उद्यानअसम
तानसा अभयारण्यमहाराष्ट्र
बोरिविली राष्ट्रीय उद्यानमहाराष्ट्र
कुंभलगढ़ अभयारण्यराजस्थान
घाना पक्षी विहारराजस्थान
रणथम्भौर अभयारण्यराजस्थान
अबोहर अभयारण्यपंजाब
दलमा वन्यजीव अभयारण्यझारखंड
हजारीबाग वन्यजीव अभयारण्यझारखंड
पलामू अभयारण्यझारखंड
चिल्का अभयारण्यओडिशा
सिमलीपाल अभयारण्यओडिशा
मुदुमलाई अभयारण्यतमिलनाडु
वेदांतंगल पक्षी अभयारण्यतमिलनाडु
इन्दिरा गांधी अभयारण्यतमिलनाडु
डाम्पा अभयारण्यमिजोरम
पेंच राष्ट्रीय उद्यानमध्य प्रदेश
कान्हा राष्ट्रीय उद्यानमध्य प्रदेश
बांधवगढ़ राष्ट्रीय उद्यानमध्य प्रदेश
पंचमढ़ी अभयारण्यमध्य प्रदेश
पेरियार अभयारण्यकेरल
परम्बिकुलम अभयारण्यकेरल
दाचीगाम राष्ट्रीय उद्यानजम्मू और कश्मीर
किश्तवाड़ राष्ट्रीय उद्यानजम्मू और कश्मीर

भारत का पहला वन्यजीव अभयारण्य कौन सा था?

भारत का पहला औपचारिक रूप से अधिसूचित वन्यजीव अभयारण्य वेधंथम वन्यजीव अभयारण्य (Vedanthangal Wildlife Sanctuary) था, जिसे तमिलनाडु में वर्ष 1936 में स्थापित किया गया था। यह भारत का सबसे प्राचीन जल पक्षी अभयारण्य भी माना जाता है।
तथ्य: कुछ स्रोतों में कॉर्बेट राष्ट्रीय उद्यान (जो 1936 में हेली नेशनल पार्क के रूप में स्थापित हुआ था) को भारत में वन्यजीव संरक्षण की शुरुआत माना जाता है, लेकिन अभयारण्य के रूप में सबसे पुराना वेधंथम ही है।

READ ALSO  गुजरात

भारत में सबसे बड़ा वन्यजीव अभयारण्य कौन सा है?

भारत का सबसे बड़ा वन्यजीव अभयारण्य रन्न ऑफ कच्छ (Rann of Kutch Wildlife Sanctuary) है|
स्थान: गुजरात
क्षेत्रफल: लगभग 7,505.22 वर्ग किलोमीटर
यह अभयारण्य भारत के पश्चिमी भाग में स्थित एक अद्वितीय खारा मरुस्थलीय क्षेत्र है, जहाँ भारतीय जंगली गधा, फ्लेमिंगो, और कई प्रवासी पक्षी प्रजातियाँ पाई जाती हैं।

Picture of StudyHub Content Team

StudyHub Content Team

At StudyHub, our team includes subject experts and exam-qualified educators with hands-on experience across SSC, Railways, State PSCs, and other major competitive exams. With their deep understanding of varied exam patterns and syllabi, they create content that is clear, to the point, reliable, and genuinely helpful for aspirants.
Their aim is to make even the toughest topics easy to understand and directly useful for your exam preparation—whether it's Current Affairs, General Studies, Reasoning, Quantitative Aptitude, or any subject-specific area. Every note, article, and test is designed to save your time and boost your performance, no matter which competitive exam you're preparing for.

Leave a Reply

Scroll to Top