भारत की प्रमुख झीलें (Major Lakes of India)

Table of Contents

भारत मीठे पानी से लेकर खारे पानी तक और कृत्रिम से लेकर प्राकृतिक संरचनाओं तक, विविध प्रकार की झीलों का घर है। इनमें से कुछ सबसे उल्लेखनीय –

झील (Lake)राज्य / केन्द्रशासित प्रदेश (State / Union Territory)
डल झील (Dal Lake)जम्मू-कश्मीर (Jammu & Kashmir)
वुलर झील (Wular Lake)जम्मू-कश्मीर (Jammu & Kashmir)
मानसबल झील (Manasbal Lake)जम्मू-कश्मीर (Jammu & Kashmir)
शेषनाग झील (Sheshnag Lake)जम्मू-कश्मीर (Jammu & Kashmir)
वेरीनाग झील (Verinag Lake)जम्मू-कश्मीर (Jammu & Kashmir)
अनंतनाग झील (Anantnag Lake)जम्मू-कश्मीर (Jammu & Kashmir)
नागिन झील (Nagin Lake)जम्मू-कश्मीर (Jammu & Kashmir)
अंचार झील (Anchar Lake)जम्मू-कश्मीर (Jammu & Kashmir)
उमियम झील (Umiam Lake)मेघालय (Meghalaya)
सातताल झील (Sattal Lake)उत्तराखंड (Uttarakhand)
नैनीताल झील (Nainital Lake)उत्तराखंड (Uttarakhand)
भीमताल (Bhimtal)उत्तराखंड (Uttarakhand)
राकसताल झील (Rakas Tal Lake)उत्तराखंड (Uttarakhand)
द्रोणसागर झील (Dronasagar Lake)उत्तराखंड (Uttarakhand)
देवताल झील (Devtal Lake)उत्तराखंड (Uttarakhand)
नौकुचियाताल (Naukuchiatal)उत्तराखंड (Uttarakhand)
खुरपाताल (Khurpatal)उत्तराखंड (Uttarakhand)
पैंगोंग त्सो झील (Pangong Tso Lake)लद्दाख (Ladakh)
लोकटक झील (Loktak Lake)मणिपुर (Manipur)
सांभर झील (Sambhar Lake)राजस्थान (Rajasthan)
पंचपदरा झील (Panchpadra Lake)राजस्थान (Rajasthan)
राजसमंद झील (Rajsamand Lake)राजस्थान (Rajasthan)
पिछौला झील (Pichola Lake)राजस्थान (Rajasthan)
जयसमंद झील (Jaisamand Lake)राजस्थान (Rajasthan)
फतेहसागर झील (Fateh Sagar Lake)राजस्थान (Rajasthan)
डीडवाना झील (Didwana Lake)राजस्थान (Rajasthan)
चेंब्रमबक्कम झील (Chembarambakkam Lake)तमिलनाडु (Tamil Nadu)
पुलिकट झील (Pulicat Lake)तमिलनाडु (Tamil Nadu) व आंध्र प्रदेश (96% हिस्सा) (Tamil Nadu & Andhra Pradesh (96% share))
कोलेरू झील (Kolleru Lake)आंध्र प्रदेश (Andhra Pradesh)
हुसैन सागर झील (Hussain Sagar Lake)आंध्र प्रदेश (Andhra Pradesh)
कोलेरू झील (Kolleru Lake)आंध्र प्रदेश (Andhra Pradesh)
चिल्का झील (Chilika Lake)ओडिशा (Odisha)
अंशुपा (Anshupa)ओडिशा (Odisha)
लोनार झील (Lonar Lake)महाराष्ट्र (Maharashtra)
वेंबनाड झील (Vembanad Lake)केरल (Kerala)
अष्टमुडी झील (Ashtamudi Lake)केरल (Kerala)
पेरियार झील (Periyar Lake)केरल (Kerala)
बो-ल्हामु झील (Bo-Lhamu Lake)सिक्किम (Sikkim)
कांकरिया झील (Kankaria Lake)गुजरात (Gujarat)
सुरसागर झील (Sursagar Lake)गुजरात (Gujarat)
हमीरसर झील (Hamirsar Lake)गुजरात (Gujarat)
उलसूर झील (Ulsoor Lake)कर्नाटक (Karnataka)
सूरजकुंड झील (Surajkund Lake)हरियाणा (Haryana)
रेणुका झील (Renuka Lake)हिमाचल प्रदेश (Himachal Pradesh)
मच्छियाल झील (Machchiyal Lake)हिमाचल प्रदेश (Himachal Pradesh)
सूरजताल (Surajtal)हिमाचल प्रदेश (Himachal Pradesh)
गोविंद सागर झील (Govind Sagar Lake)हिमाचल प्रदेश (Himachal Pradesh)
भारत की प्रमुख झीलें (Major Lakes of India)
भारत की प्रमुख झीलें (Major Lakes of India)
चिल्का झील (Chilika Lake)भारत की सबसे बड़ी लैगून एवं खारे पानी की झील है, जो ओडिशा (उत्तरी सरकार तट) पर स्थित है। (India’s largest lagoon and brackish water lake, located on the coast of Odisha (Northern Circars)).
यहाँ पर भारतीय नौसेना का प्रशिक्षण केंद्र भी है। (It also has a training center for the Indian Navy).
भारत में सबसे अधिक खारे पानी की झील (Largest Saltwater Lake in India)सांभर झील राजस्थान में है। (Sambhar Lake is in Rajasthan).
भारत में सबसे बड़ी मीठे पानी की झील (Largest Freshwater Lake in India)वुलर झील जम्मू-कश्मीर में है। झेलम नदी इसके पानी का मुख्य स्रोत है। (Wular Lake is in Jammu & Kashmir. Jhelum river is the main source of its water).
भारत की सबसे बड़ी कृत्रिम झील (Largest Artificial Lake in India)गोविंद बल्लभ पंत सागर है, जो रिहन्द नदी पर बनाए गए बाँध से बना है। यह उत्तर प्रदेश के सोनभद्र जिले में स्थित है। (Govind Ballabh Pant Sagar, which is formed by a dam built on the Rihand River. It is located in Sonbhadra district of Uttar Pradesh).
मानव निर्मित झीलों के नाम (Names of Man-made Lakes)पेरियार झील, गोविंद सागर झील, नागार्जुन सागर, स्टेनले जलाशय, राणा प्रताप व जवाहर सागर, गोविंद बल्लभ पंत सागर। (Periyar Lake, Govind Sagar Lake, Nagarjuna Sagar, Stanley Reservoir, Rana Pratap and Jawahar Sagar, Govind Ballabh Pant Sagar).
READ ALSO  प्रमुख रासायनिक नाम एवं सूत्र (Important Chemical Names & Formula)
Picture of StudyHub Content Team

StudyHub Content Team

At StudyHub, our team includes subject experts and exam-qualified educators with hands-on experience across SSC, Railways, State PSCs, and other major competitive exams. With their deep understanding of varied exam patterns and syllabi, they create content that is clear, to the point, reliable, and genuinely helpful for aspirants.
Their aim is to make even the toughest topics easy to understand and directly useful for your exam preparation—whether it's Current Affairs, General Studies, Reasoning, Quantitative Aptitude, or any subject-specific area. Every note, article, and test is designed to save your time and boost your performance, no matter which competitive exam you're preparing for.

Leave a Reply

Scroll to Top